مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم

ارزیابی قابلیت اطمینان به داده‌های شبکه‌ای شاخص استانداردشده بارش برای پایش خشکسالی هواشناسی در جنوب‌شرق ایران

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حمید نظری پور 1
عبدالوحید صبوری 2

1 دانشیار اقلیم‌شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

https://doi.org/10.22077/jdcr.2026.11743.1268
چکیده
پایش خشکسالی عاملی کلیدی در مدیریت منابع آب و کاهش آسیب‌پذیری مناطق مستعد است. با این حال، پایش دقیق آن در مناطق مختلف جغرافیایی، به‌ویژه مناطقی با تنوع اقلیمی بالا و محدودیت شدید در دسترسی به داده‌های ایستگاهی بلندمدت (همانند جنوب‌شرق ایران)، همواره با چالش جدی و اساسی مواجه بوده است. در این راستا، پایگاه‌های داده‌های شبکه‌ای جهانی که بر پایه تلفیق سنجش از دور، مدل‌های عددی و داده‌های اندازه‌گیری‌شده تولید می‌شوند، راه‌کاری مؤثر برای نواحی فاقد داده کافی محسوب می‌شوند. با این وجود، دقت آن‌ها در اقلیم‌های گوناگون متفاوت است؛ لذا ارزیابی عملکرد شاخص‌های شبکه‌ای نسبت به ایستگاهی، برای اطمینان از همبستگی و توافق آن‌ها ضروری می‌باشد. پژوهش حاضر به بررسی همبستگی و توافق بین شاخص استانداردشده بارش ایستگاهی (SPI) و شبکه‌ای (SPIbase) در مقیاس‌های ۱، ۳، ۶، ۹ و ۱۲ ماهه پرداخته تا قابلیت جایگزینی داده‌های شبکه‌ای را بسنجد. SPI ایستگاهی بر اساس داده‌های بارش ۸ ایستگاه هواشناسی جنوب‌شرق ایران (دوره ۱۹۸۶ تا ۲۰۲۴) محاسبه گردید. SPIbase نیز از داده‌های مرکز اقلیم‌شناسی جهانی برای همان دوره استخراج شد. ارزیابی هماهنگی و توافق بین این دو شاخص با آزمون‌های همبستگی پیرسون، کاپای کوهن وزن‌دار و نمودار بلند-آلتمن انجام گرفت. نتایج نشان داد که همبستگی قوی و توافق خوبی بین دو شاخص در اکثر ایستگاه‌ها برقرار است. میزان همبستگی از مقیاس‌های کوتاه‌مدت (۱ و ۳ ماهه) به بلندمدت (۶، ۹ و ۱۲ ماهه) افزایش یافت. به‌عنوان رهیافت اصلی، شاخص استانداردشده بارش شبکه‌ای در جنوب‌شرق ایران، توانایی جایگزینی مناسب با داده‌های ایستگاهی را برای پایش برخط و بالادرنگ خشکسالی دارا می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

شاخص استاندارد شده بارش
کاپای کوهن وزن‌دار
ضریب همبستگی پیرسون
نمودار بلند- آلتمن
موضوعات
مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 04 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 24 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 08 مهر 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما