به‌کارگیری فناوری‌های نوین در بررسی اثر تغییر اقلیم بر گونه‌های ارزشمند گیاهان دارویی استان مازندران

جعفری صیادی, فاطمه; میری, سیده عظمت

doi:10.22077/jdcr.2026.11151.1220

به‌کارگیری فناوری‌های نوین در بررسی اثر تغییر اقلیم بر گونه‌های ارزشمند گیاهان دارویی استان مازندران

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فاطمه جعفری صیادی ¹

سیده عظمت میری ²

¹ گروه مهندسی آب، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران

² گروه علوم و مهندسی باغبانی-دانشکده کشاورزی-دانشگاه زنجان

10.22077/jdcr.2026.11151.1220

چکیده

در پژوهش حاضر تلاش شده تا با بهره‌گیری از این فناوری‌ها پراکنش گیاهان دارویی در سطح استان مازندران در آینده پیش‌بینی شود. به این منظور، در ابتدا روند تغییرات متغیر‌های اقلیمی در سطح استان مازندران با استفاده از دو سناریوی خوش‌بینانه و بدبینانه بر مبنای مدل‌های گزارش پنجم و ششم بررسی شد. سپس با استفاده از سری زمانی شاخص تفاضل نرمال شده گیاهی حاصل از تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های بلندمدت دما و بارش در گذشته و آینده وضعیت پوشش گیاهی در مراتع استان با استفاده از الگوریتم جنگل تصادفی ارزیابی شده و پس از تعیین الگوی تغییرات، وضعیت مراتع به عنوان اصلی‌ترین رویشگاه گیاهان دارویی در آینده پیش‌بینی شد. مطابق با نتایج، نرخ تغییرات دمای کمینه، بیشینه و بارش در سناریو خوش‌بینانه گزارش پنجم به‌طور متوسط 84/1، 29/0 سانتی‌گراد و 39/1 میلی‌متر و گزارش ششم به‌طور متوسط 67/1، 23/0 سانتی‌گراد و 03/2 میلی‌متر و در سناریو بدبینانه گزارش پنجم 29/2، 28/0 سانتی‌گراد و 8/0 میلی‌متر و گزارش ششم به‌طور متوسط 07/2، 31/0 سانتی‌گراد و 89/0 میلی‌متر بود. نتیجه کلی پژوهش نشان داد، عوامل اقلیمی، به‌خصوص بارندگی و درجه حرارت، بر پراکنش، رشد و نمو گونه‌های گیاهی تاثیر می‌گذارند و با افزایش درجه حرارت، رطوبت خاک کاهش می‌یابد و این شرایط می‌تواند پراکنش، رشد و نمو گونه‌های گیاهی را محدود کند و از مطلوبیت رویشگاه‌ها بکاهد.

کلیدواژه‌ها

متغیر زیست-اقلیمی

سناریو خوش‌بینانه

سناریو بدبینانه

مطلوبیت مراتع

موضوعات