تحلیل روند پوشش گیاهی با استفاده از سری زمانی NDVI ماهواره مودیس در حوضه آبریز مارون

مکرم, لیلا; مزیدی, احمد; امیدوار, کمال

doi:10.22077/jdcr.2026.11284.1231

تحلیل روند پوشش گیاهی با استفاده از سری زمانی NDVI ماهواره مودیس در حوضه آبریز مارون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

لیلا مکرم ¹

احمد مزیدی ²

کمال امیدوار ³

¹ دانشجوی دکتری مخاطرات آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

² دانشیار گروه جغرافیا، آب و هواشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

³ استاد گروه جغرافیا، آب و هواشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

https://doi.org/10.22077/jdcr.2026.11284.1231

چکیده

پایش بلندمدت پوشش گیاهی نقشی کلیدی در درک پویایی اکوسیستم‌ها و مدیریت پایدار منابع طبیعی دارد. در این پژوهش، تغییرات زمانی و مکانی پوشش گیاهی در حوضه آبریز مارون طی سال‌های 2001 تا 2023 با استفاده از سری زمانی شاخص تفاضل نرمال‌شده پوشش گیاهی (NDVI) بررسی شد. ابتدا توزیع مکانی–زمانی NDVI سالانه تحلیل و سپس برای تعیین جهت و معنی‌داری روندها از آزمون ناپارامتری Mann–Kendall و برآوردگر Sen’s slope استفاده گردید. همچنین برای شناسایی نقاط تغییر در روند پوشش گیاهی، آزمون Sequential Mann–Kendall (SQMK) به‌کار گرفته شد. نتایج نشان داد پوشش گیاهی حوضه با وجود نوسانات زمانی، از الگوی مکانی نسبتاً پایداری برخوردار است و نواحی جنوبی و جنوب‌غربی بیشترین تراکم پوشش گیاهی را دارند. سال 2008 کمینه و سال 2023 بیشینه سبزینگی در کل دوره بود. بررسی روندها نشان داد طبقات پایین NDVI (≤0.1 و 0.1–0.2) روند کاهشی معنادار در سطح اطمینان 99 درصد داشته، در حالی‌که طبقه 0.2–0.4 روند افزایشی معناداری را نشان می‌دهد. طبقات با NDVI بالاتر روند معنی‌داری نداشتند و نسبتاً پایدار باقی ماندند. آزمون SQMK نیز بروز نقاط تغییر عمده در حدود سال‌های 2012 تا 2014 را آشکار ساخت. به طور کلی، کاهش سطوح با NDVI پایین و افزایش طبقات متوسط بیانگر تغییر تدریجی از پوشش بسیار تنک به پوشش متراکم‌تر و بهبود نسبی وضعیت پوشش گیاهی در بخش‌هایی از حوضه مارون طی دو دهه اخیر است.

کلیدواژه‌ها

واژگان کلیدی: NDVI

آزمون من–کندال

شیب سن

SQMK

حوضه آبریز مارون

موضوعات