مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم

تحلیل سنجش از دوری روند تغییرات تخریب پوشش گیاهی و خیزش گرد و غبار در استان خوزستان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مهدی شجاعی

دانش‌آموخته، گروه اقلیم شناسی و ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

https://doi.org/10.22077/jdcr.2026.11235.1229
چکیده
استان خوزستان یکی از کانون‌های بحرانی گرد و غبار در خاورمیانه به‌شمار می‌رود. هدف این مطالعه، واکاوی فضایی-زمانی روند ۲۵ ساله (۲۰۰۱–۲۰۲۵) روزهای غبارآلود و ارتباط آن با سلامت پوشش گیاهی در استان خوزستان است. داده‌های عمق نوری هواویز (AOD) و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) از فرآورده‌های MODIS استخراج و با دو رویکرد مکمل رگرسیون خطی و آزمون من-کندال همراه با شیب سن تحلیل شدند. رابطه کمّی میان دو متغیر نیز با مدل حداقل مربعات تعمیم‌یافته (GLS) دارای خودهمبستگی مرتبه اول AR(1)))، بررسی گردید. یافته‌ها نشان داد که اوج روزهای غبارآلود (۶۹ روز در ۲۰۰۸) با کمینه NDVI (۰.۱۲۳) هم‌زمان بوده است. به‌لحاظ فضایی، نوار جنوبی و غربی استان (از سوسنگرد تا بهبهان) روند افزایشی معنادار گرد و غبار را هم‌راستا با تخریب پوشش گیاهی تجربه کرده است. مساحت کانون بحرانی، جایی که افزایش گرد و غبار و کاهش پوشش گیاهی با یکدیگر هم‌مکان هستند، نزدیک به ۴۰۵۸ کیلومتر مربع برآورد شد؛ حال‌آن‌که بخش‌های شمالی فاقد روند معنادار بودند. این هم‌پوشانی، نقش کانون‌های داخلی ناشی از خشکی تالاب‌ها و اراضی کشاورزی رها‌شده را تأیید می‌کند. همچنین رابطه‌ای غیرخطی از نوع اثر اشباع میان NDVI و روزهای غبارآلود آشکار شد که بر اساس آن، بیشترین کاهش گرد و غبار به‌ازای افزایش پوشش گیاهی در NDVIهای کمتر از ۰.۱۴ رخ می‌دهد. ازاین‌رو، اقدامات مدیریتی باید با اولویت‌دهی به نواحی جنوبی، به‌ویژه تالاب‌های هورالعظیم و شادگان و زمین‌های جنوب اهواز، متمرکز شود.

کلیدواژه‌ها

ریزگرد
شاخص NDVI
تحلیل روند
سنجش از دور
استان خوزستان
موضوعات
مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 10 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 30 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 30 خرداد 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما