نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمود بهروزی ¹
• حسین قدرتی ²
• مهدی بروغنی ³

¹ دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد پژوهشگری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

² دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

³ مرکز پژوهشی مطالعات جغرافیایی و علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار

چکیده

این پژوهش با هدف فهم و تبیین تجربه زیسته خشکسالی در میان کشاورزان و دامداران ایل بهلولی در شهرستان زیرکوه استان خراسان جنوبی انجام شده است. بر این اساس پژوهش حاضر با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای به مطالعه‌ی تجربه‌ی خشکسالی در بین دامداران و کشاورزان در ایل بهلولی شهرستان زیرکوه پرداخته است. مشارکت‌کنندگان در پژوهش با روش نمونه‌گیری هدفمند و از بین اعضای ایل که دارای سابقه کشاورزی و دامداری بودند انتخاب شدند که بعد از انجام 29 مصاحبه یافته‌ها به اشباع نظری رسید. داده‌های حاصل از مصاحبه‌های عمیق با استفاده از نرم‌افزار مکس‌کیودا تحلیل و بر اساس روش داده‌بنیاد، ۲۹ کد باز، ۱۱ کد محوری و ۵ کد اصلی استخراج شد. یافته‌ها نشان داد که 11 مقوله محوری «افت کمی و کیفی منابع آبی»، «کاهش تولید زیستی در محصولات دامی و کشاورزی»، «چالش های اقتصادی و زیر ساختی»، «پیامدهای روانی و اجتماعی بحران»، «تجربه خشکسالی»، «شکاف اعتماد و کاهش خودکفایی»، «راهکارهای بهینه سازی مصرف منابع»، «راهکارهای اقتصادی و اجتماعی برای مدیریت بحران»، «پیامدهای اجتماعی بحران»، «تعارضات منابع آبی» و «اثرات روانی بحران» در شکل‌گیری تجربه زیسته کشاورزان و دامداران در زمینه پدیده خشکسالی نقش دارند. بر اساس تحلیل کیفی داده‌های حاصل از مصاحبه با 29 نفر از دامداران و کشاورزان ایل بهلولی، تجربه خشکسالی به عنوان یک پدیده پیچیده و چند بعدی شناسایی شد. علل زمینه‌ای خشکسالی شامل افت کمی و کیفی منابع آبی، کاهش تولید زیستی در محصولات دامی و کشاورزی، چالش‌های اقتصادی و زیرساختی، و پیامدهای روانی و اجتماعی بحران بود.

کلیدواژه‌ها

• حشکسالی
• ایل بهلولی
• کشاورزی و دامداری
• گرند تئوری

موضوعات

• خشکسالی