نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران.

چکیده

قسمت اعظم تلفات در مخازن سدها ناشی از پدیده تبخیر بوده و با توجه به تعداد سدهای موجود در کشور، هرساله حجم عظیمی از ذخیره سدها در اثر تبخیر تلف می‌شود. جهت بررسی پدیده تبخیر نیاز است که تاثیر پارامترهای مختلف هواشناسی بر میزان تبخیر از سطح آزاد آب مورد ارزیابی قرار گیرد. بر همین اساس در این تحقیق سعی شده است تا تاثیر پارامترهای درجه حرارت، درصد رطوبت نسبی، سرعت باد، میزان تابش و میانگین فشار بخار بر روی میزان تبخیر از سطح آزاد آب بر اساس داده‌های دراز مدت ایستگاه هواشناسی اهواز مور ارزیابی قرار گیرد. بر اساس تحلیل صورت گرفته کلیه پارامترهای مورد اشاره تاثیر معناداری بر میزان تبخیر داشته‌اند. ضریب تبیین محاسبه‌شده جهت اثرات اصلی، برابر با 0/69 بوده که نشان می‌دهد، اثرات اصلی می‌توانند 0/69 واریانس خروجی را برآورد کنند. بر اساس پارامتر مجذور اتا میزان تابش خورشیدی بیشترین تاثیر را بر میزان تبخیر داشته است. فشار سطح و رطوبت نسبی هوا نیز در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. نتایج آنالیز واریانس با در نظر گرفتن اثرات متقابل نشان داد که کلیه اثرات متقابل دارای تاثیر معنادار بر میزان تبخیر بوده و تنها اثر متقابل سرعت باد و میزان تابش فاقد تفاوت معنادار می‌باشد. اثرات متقابل فشار سطح در درجه حرارت و میزان تابش بیشترین تاثیر را بر میزان تبخیر داشته و بعد از آن اثر متقابل درجه حرارت و رطوبت نسبی بیشترین تاثیر را داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

Bazzi, H., Ebrahimi, H., & Aminnejad, B. (2021). A comprehensive statistical analysis of evaporation rates under climate change in Southern Iran using WEAP (Case study: Chahnimeh Reservoirs of Sistan Plain). Ain Shams Engineering Journal12(2), 1339-1352.
Craig, I., Green, A., Scobie, M. & Schmidt, E. (2005). Controlling Evaporation Loss from Water Storages. NCEA publication, University of Southern Queensland, Australia.
Dingman, S. L. (2015). Physical hydrology. Waveland press.
Donohue, R. J., Roderick, M. L., & McVicar, T. R. (2007). On the importance of including vegetation dynamics in Budyko's hydrological model. Hydrology and Earth System Sciences11(2), 983-995.
Ganjizadeh, R. (2013). Evaluating the amount of evaporation and transpiration using remote sensing and comparing it with the experimental method. MSc dissertation, Faculty of Water Engineering. Shahid Chamran University of Ahvaz. [In Persian]
Hashemi Garmdeh, A. & Eslamian, S. (2005). Using covers to reduce evaporation from reservoirs. 2nd National Conference on Watershed Management and Water and Soil Resources Management. Kerman, Iran, 22 February 2005. [In Persian]
Hooshmand, A., Salari-jazi, M., Bahrami, M., Zahiri, J., & Soleimani, S. (2013). Assessment of pan evaporation. Changes in South Western Iran. African Journal of Agricultural Research. 8(16): 1449-1456.
Irmak S., Haman, D. & Jons, J. (2002). Evaluation of Class A pan coefficients for estimating reference evapotranspiration in humid location. Journal of Irrigation and Drainage Engineering. 128(3): 153-159.
Liu, Q., & Xia, X. H. (2012). Contribution of meteorological variables to changes in potential evaporation in Haihe River Basin, China. Procedia Environmental Sciences13, 1836-1845.
Madadi, M. R., Kouhestani, S., Jadavi, M., & Zakariayi, M. (2020). Performance Comparison of Two Types of Natural and Artificial Covers in Reducing Evaporation from Water Reservoirs: A Case Study (Jiroft). Iranian Journal of Irrigation & Drainage14(4), 1448-1459. [In Persian]
Malek, A. (1991). Recognition and measurement of effective atmospheric structures in agriculture. (1st Edition). Shiraz University Publishing Center. [In Persian]
Mozafari, A., Mansouri, B., & Chini, S.F. (2019). Effect of Wind Flow and Solar Radiation on Functionality of Water Evaporation Suppression Monolayers. Water Resources Management. 33(10): 3513-3522.
Rayner, D.P. (2007). Wind run changes: the dominant factor affecting pan evaporation trends in Australia. Journal of Climate, 20(14), 3379-3394.
Roderick, M.L. & Farquhar, G.D. (2002). The cause of decreased pan evaporation over the past 50 years. Science, 298(5597), 1410-1411.
Salmi, T., Määttä, A., Anttila, P., Ruoho-Airola, T., & Amnell, T. (2002). Detecting trends of annual values of atmospheric pollutants by the Mann-Kendall test and Sen’s slope estimates MAKESENS–The excel template application. Finish Meteorological Institute,
Shuttleworth, W. J. (1993). Chapter 4 in: Handbook of Hydrology. DR Maidment (ed.) McGraw-Hill. Inc. New York.
Solomon, S. (2007). Climate change the physical science basis. In AGU fall meeting abstracts (Vol. 2007, U43D-01).
Tian, W., Liu, X., Wang, K., Bai, P., Liu, C., & Liang, X. (2022). Estimation of global reservoir evaporation losses. Journal of Hydrology, 607, 127524.
Zarghami, M., Abdi, A., Babaeian, I., Hassanzadeh, Y., & Kanani, R. (2011). Impacts of climate change on runoffs in East Azerbaijan, Iran. Global & Planetary Change, 78(3-4), 137-146.