دانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیممجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم3092-60761120230531The Impact of Climate Change on Severity, Duration and Magnitude of Drought using SPI and RDI in Semnan Regionبررسی اثرات تغییر اقلیم بر شدت، مدت و مقدار خشکسالی منطقه سمنان با استفاده از دو شاخص SPI و RDI118246210.22077/jdcr.2023.5909.1004FAمهدیدلقندیاستادیار گروه آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.0000-0002-6166-4236سانازجورابلودانشجوی دکتری، دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.زهراگنجی نوروزیاستادیار گروه آب و خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران.Journal Article20221218Drought monitoring is an essential component of drought risk management. This paper presents characteristics of droughts simulated by 13 global climate models (GCMs) under two greenhouse gases emission (RCP4.5 and RCP8.5) at three levels of risk (0.25, 0.50, and 0.75) in the Semnan region. For this purpose, the Reconnaissance Drought Index (RDI) and standardized precipitation index (SPI) were calculated for three future periods 2010-2039, 2040-2069, and 2070-2099 at different time scales. The calculated RDI and SPI for different climate change scenarios were compared with those of the past period (1965-2009). The results revealed that as compared to the RCP4.5 scenario, in the RCP8.5 scenario, there will be more dry and wet periods. Drought duration predicted by RDI index compared to SPI index (at 1-year and 3-mon time scales), under both emission scenarios in the future period (2010-2099) has decreased compared to the past period (1965-2009), but the number of droughts has increased. Additionally, increases and decreases in the drought magnitude and severity were found at time scales 3-month and annually, respectively. These results provide observational evidence for the increasing risk of droughts as anthropogenic global warming progresses.پایش خشکسالی یکی از اجزاء اساسی مدیریت ریسک خشکسالی میباشد. در این پژوهش، وضعیت خشکسالی در منطقه سمنان با استفاده از 13 مدل جهانی گردش عمومی جو، تحت دو سناریوی انتشار گازهای گلخانهای (RCP4.5 و RCP8.5) و سه سطح ریسک (25/0، 50/0 و 75/0) مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور، شاخص خشکسالی بارش استاندارد شده (SPI) و شاخص شناسایی خشکسالی (RDI) برای سه دوره آتی (2039-2010، 2069-2040 و 2099-2070) و دوره گذشته (2009-1965) در چهار مقیاس زمانی مختلف (ماهانه، 3 ماهه، 6 ماهه و سالانه) محاسبه شد. شاخص SPI و RDI محاسبه شده برای سناریوهای مختلف تغییر اقلیم با نتایج دوره گذشته مقایسه شد. نتایج نشان داد که در سناریوی RCP8.5 در مقایسه با سناریوی RCP4.5، دوره های ترسالی و خشکسالی بیشتری وجود خواهد داشت. مدت خشکسالی پیشبینیشده توسط شاخص RDI نسبت به شاخص SPI (در مقیاسهای سالانه و سه ماهه) تحت هر دو سناریوی انتشار در دوره آتی (2099-2010) نسبت به دوره گذشته (2009-1965) کاهش داشته است؛ اما تعداد خشکسالیها افزایش یافته است. علاوه بر این، شاخصهای خشکسالی RDI و SPI (تحت هر دو سناریوی انتشار) برای مقیاسهای زمانی 3 ماهه و سالانه به ترتیب، افزایش و کاهش مقدار و شدت خشکسالی را نشان دادند. این نتایج بیانگر این است که افزایش ریسک خشکسالی در اثر گرمایش جهانی ناشی از فعالیتهای انسانی، در حال افزایش است.https://jdcr.birjand.ac.ir/article_2462_10c66082c124f8afe3df4886f5e516e0.pdfدانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیممجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم3092-60761120230531Evaluating the Trend of Rainfall Changes in the LongTerm Time Series of Shirazارزیابی روند تغییرات بارش در سری زمانی درازمدت شیراز1932246310.22077/jdcr.2023.5856.1001FAعبدالحمیدبهروزیدانشجوی دکتری هواشناسی کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.0009-0006-8703-3818سید محمد جعفرناظم الساداتاستاد گروه مهندسی آب، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.محمدرضاپیشواییاستادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.Journal Article20221204Since in the previous evaluations, the statistical trend of Iran's rainfall has fluctuated for 40 to 50 years, the purpose of this article is to make a long-term time series of Shiraz and then evaluate the rainfall trend of Shiraz in a long-term period of 98 years. The statistics of three stations The old meteorology of Shiraz was collected from the old sources and the water and synoptic organization of Shiraz as new sources. The time period of these two periods is 1302-1345 and 1346-1400, respectively. The randomness and homogeneity of the data were checked using the Run test. To measure the continuity of the averages of two statistical periods, two parametric and non-parametric t-Student and Mann-Whitney methods were used, respectively. Investigations showed that the data of the regional water company can be seen as a sequence of rainfall observations made at the stations of the British Consulate and Moshir Kohane Street and Third Army Street, and the 98-year time series is the longest. Made the statistical course. Using the non-parametric Mann-Kendall test and the slope of the age line, the trend in the time series was investigated. The findings indicated that the annual rainfall data and rainfall anomaly do not have a significant trend. Rainfall in spring and summer has an upward trend, but no trend was seen in winter and autumn.از آنجا که در ارزیابی های پیشین، روند دوره آماری بارش ایران بیشتر دارای دامنه 40 تا 50 سال نوسان بوده است، هدف از این مقاله ساخت سری زمانی دراز مدت شیراز و سپس ارزیابی روند بارش شیراز در بازه درازمدت 98 ساله است.آمار سه ایستگاه هواشناسی قدیمی شیراز به ترتیب ایستگاههای کنسولگری انگلیس، خیابان مشیر کهنه و ارتش سوم از منابع کهن و سازمان آب و سینوپتیک شیراز به عنوان منابع نوین گردآوری شدند. بازه زمانی این دو دوره به ترتیب 1345-1302 و 1400-1346 میباشد. تصادفی بودن و همگنی دادهها با کاربرد آزمون ران تست بررسی گردید. برای سنجش پیوستگی میانگینهای دو دوره آماری نیز به ترتیب دو روش پارامتری و ناپارامتری تی- استیودنت و من- ویتنی بهرهگیری شد. بررسیها نشان داد که دادههای شرکت آب منطقهای را میتوان دنباله دیدبانیهای انجام شده بارش در ایستگاههای کنسولگری انگلستان و خیابان مشیر کهنه و ارتش سوم دانست، و سری زمانی 98 ساله به عنوان طولانیترین دوره آماری را ساخت. با کاربرد آزمون ناپارامتری من-کندال و شیب خط سن چگونگی روند در سری زمانی بررسی گردید. یافته ها نشانگر آن بود که داده های بارش سالانه و آنومالی بارش دارای روند معنیدار نیستند. بارش فصل بهار و تابستان دارای روندی بالاسو و در فصل زمستان و فصل پاییز روندی دیده نشد. بنابراین از دیدگاه منابع آب و بیلان آبی، کاهشی در مقدار بارش دیده نمیشود و علت کمبود آب را باید در مصارف کشاورزی و شهرنشینی و پایش الگوی مصرف جستجو کرد.https://jdcr.birjand.ac.ir/article_2463_1843e35d41ccf6e63273495ba42df3c1.pdfدانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیممجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم3092-60761120230531Investigating the Effect of Precipitation Series Decomposition on the Simulation of Electrical Conductivity of River Flow (Case Study: Eskandari Sub-Basin)بررسی اثر تجزیه سری بارش بر شبیهسازی هدایت الکتریکی جریان رودخانه (مطالعه موردی: زیرحوضه اسکندری)3348246410.22077/jdcr.2023.5950.1005FAمحمدناظری تهرودیپژوهشگر پسادکتری، گروه مهندسی آب، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران0000-0002-6871-2771رسولمیرعباسی نجف آبادیدانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.0000-0002-9897-0042Journal Article20221228In this study, the effect of time series decomposition of precipitation in the simulation of electrical conductivity values of the surface water in Eskandari sub-basin in the northwest of the of Zayandeh Rood Dam Basin in the period of 1990-2020 was investigated by two algorithms based on random tree and random forest. Decomposition of observation precipitation series was done using wavelet theory, Daubechies 4 and level 2. At first, the simulation of electrical conductivity values in the studied sub-basin was done using two random tree and random forest algorithms in two phases of training and testing according to the rainfall values corresponding to the electrical conductivity values on a daily scale. The results showed that the efficiency of the model was 0.67 and 0.73 in the training phase, respectively, for random forest and random tree algorithms, and the efficiency was 0.59 and 0.55 in the testing phase for the mentioned algorithms by the Nash-Sutcliffe statistic. By decomposing the rainfall series into an approximate series and two detail series and increasing the simulation dimension to 4 dimensions, the results showed that the combination of wavelet theory with random forest and random tree algorithms was able to reduce the simulation error (RMSE) of the conductivity values in the training phase compared to the random forest and random tree algorithms by about 77.5 and 54%, respectively. These numbers in the testing phase are about 10 and 22 percent, respectively.در این مطالعه تاثیر تجزیه سری زمانی بارش در شبیهسازی مقادیر هدایت الکتریکی آب سطحی زیرحوضه اسکندری در شمال غرب حوضه آبریز سد زاینده رود در دوره آماری 99-1369 توسط دو الگوریتم پایه درخت تصادفی و جنگل تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. تجزیه سری مشاهداتی بارش با استفاده از تئوری موجک، دابچیز 4 و در سطح 2 انجام شد. در ابتدا شبیهسازی مقادیر هدایت الکتریکی در زیرحوضه مورد مطالعه با استفاده از دو الگوریتم درخت تصادفی و جنگل تصادفی در دو فاز آموزش و آزمایش با توجه به مقادیر بارش متتاظر با مقادیر هدایت الکتریکی در مقیاس روزانه انجام شد. نتایج بیانگر کارایی مدل 0/67 و 0/73 در فاز آموزش به ترتیب برای الگوریتمهای جنگل تصادفی و درخت تصادفی و کارایی 0/59 و 0/55 در فاز آزمایش برای الگوریتمهای یاد شده توسط آماره نش-ساتکلیف بود. با تجزیه سری بارش به یک سری تقریبی و دو سری جزئی و افزایش بعد شبیهسازی تا 4 بعد، نتایج نشان داد که تلفیق تئوری موجک با الگوریتمهای جنگل تصادفی و درخت تصادفی توانسته است میزان خطای شبیهسازی (RMSE) مقادیر هدایت الکتریکی را در فاز آموزش نسبت به دو الگوریتم جنگل تصادفی و درخت تصادفی به ترتیب حدود 77/5 و 54 درصد بهبود بخشد. این ارقام د فاز آزمایش به ترتیب حدود 10 و 22 درصد میباشد. نتایج نشان داد که با تجزیه سری مشاهداتی به سیگنالهای جزئی و تقریبی، میزان خطا و کارایی مدلهای مورد بررسی بهبود یافته است.https://jdcr.birjand.ac.ir/article_2464_70c445ee64b1ed0583367a12a79a9ef2.pdfدانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیممجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم3092-60761120230531Analysis of Climate Change Adaptation Laws in Developed Countriesتحلیل قوانین سازگاری با تغییر اقلیم در کشورهای توسعهیافته4970246510.22077/jdcr.2023.6024.1009FAمحمدرضافرزانهعضو هیات علمی گروه مهندسی محیط زیست و پایش آلایند هها پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، دکتری منابع آب،
دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.0000-0002-6539-0981فائزهبنی مصطفی عربپژوهشگر، کارشناسی ارشد ریاضی مالی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.Journal Article20230116Global warming and consequently, the phenomenon of climate change is considered one of the most important environmental challenges of the last century, and as a result, the need for a global consensus to reduce its impacts is felt more than ever. In such a context, regulation in the field of climate change is very crucial. In this research, laws related to adaptation to climate change in developed countries have been analyzed from the perspective of thematic axes. Therefore, developed countries are first classified based on the Human Development Index (HDI). Then, climate change adaptation laws are categorized based on socio-ecological systems in the form of three systems of resources, actors, and governance, In the next step, the time and spatial trends of laws based on these systems and subsystems are analyzed. The results indicate that regulation in the field of adaptation to climate change in developed countries began in 1957 and continued until 2018, and the largest share belongs to the European continent. Also, the actor system has received more attention than the other two systems. The analysis of the subsystems shows that water, energy, and economy-wide subsystems are more important than other subsystems in each system. In addition, laws were passed in water, agriculture, and health subsystems earlier than others. Finally, it is shown that over time, the laws have included more comprehensive and broader goals and, on average, they have reduced greenhouse gas emissions.گرمایش جهانی و به تبع آن، پدیده تغییر اقلیم به عنوان یکی از مهمترین چالشهای محیطزیستی قرن اخیر به شمار میرود و در نتیجه نیاز به یک اجماع جهانی برای کاهش اثرات آن، بیش از پیش احساس میشود. در چنین بستری، قاعدهگذاری در زمینه تغییر اقلیم از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این پژوهش، قوانین مرتبط با سازگاری با تغییر اقلیم در کشورهای توسعهیافته از منظر محورهای موضوعی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. لذا ابتدا دستهبندی کشورها براساس شاخص توسعه انسانی ارزیابی گردید. سپس قوانین سازگاری با تغییر اقلیم براساس سیستمهای اجتماعی- اکولوژیکی در قالب سه سیستم منابع، بازیگران و حکمرانی دستهبندی شد. در گام بعدی، روند زمانی و مکانی قوانین براساس این سیستمها و زیرسیستمها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت . نتایج به دست آمده حاکی از این است که قاعدهگذاری در زمینه سازگاری با تغییر اقلیم در کشورهای توسعهیافته از سال 1957 آغاز شده و تا سال 2018 ادامه یافته که بیشترین سهم قاعدهگذاری متعلق به قاره اروپا است. همچنین سیستم بازیگران بیشتر از دو سیستم دیگر مورد توجه قرار گرفته است. تجزیه و تحلیل زیرسیستمها نشان میدهد که زیرسیستمهای آب، انرژی و اقتصاد سراسری نسبت به سایر زیرسیستمها در هر یک از سه سیستم مورد نظر، اهمیت بیشتری دارند. همچنین تصویب قوانین در زیرسیستمهای آب، کشاورزی و سلامت و بهداشت پیشتر از سایرین، مورد توجه قرار گرفته است. در نهایت نشان داده شد که با گذشت زمان، قوانین شامل اهداف جامعتر و گستردهتر شدهاند.https://jdcr.birjand.ac.ir/article_2465_1e0a84051e6a4a7381473328f43c4884.pdfدانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیممجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم3092-60761120230531Investigating Temporal Changes of Infiltration in Furrow Irrigation of Sugarcane Fieldsبررسی تغییرات زمانی نفوذ در آبیاری جویچهای مزارع نیشکر7182246610.22077/jdcr.2023.6133.1014FAامینابراهیمیدانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.امیرسلطانی محمدیدانشیار، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.0000-0002-9861-6545عبدالرحیمهوشمنددانشیار، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایرانعبد علیناصریاستاد، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایرانJournal Article20230214The climate change, the intensity and continuity of drought periods, will affect the frequency of its occurrence in the coming decades. Iran is one of the countries that suffered the most damage from drought. Soil infiltration, which is very important in the design and management of furrow irrigation, changes over time. This issue will have a great impact on the irrigation efficiency. The purpose of this research is to investigate the temporal changes of the parameters of the Kostiakov-Lewis infiltration equation in furrow irrigation of sugarcane plant. The values of inflow, outflow and advance time were measured during 4 irrigation in 6 repetitions.The infiltration parameters were estimated using the advance time data and the hydrograph of the inflow and outflow using volume balance method. The results showed that there are significant temporal changes between the average values and the values of the coefficients of the Kostiakov-Lewis infiltration equation in each irrigation and the maximum change was related to the first irrigation, so that the range of parameter a changes in the range of 0.59 - 0.09 and the maximum value was related to the first irrigation, the range of changes in parameter k were observed in the range of 0.90 - 0.25, the highest of which was observed in the second irrigation. The average of f0 were equal to 7.333* 10-5 m^3/m.min with a CV of 16%. The results showed that the trend of time changes of infiltration parameters is not constant and more research is needed in this field.پدیدۀ تغییر اقلیم، شدّت و استمرار دورههای خشکسالی، فراوانی رخ داد آن را در دهههای آینده تحت تأثیر قرار میدهد. ایران یکی از کشورهایی است که بیشترین خسارت را از خشکسالی متحمل شده است. نفوذپذیری خاک که اهمیت زیادی در طراحی و مدیریت آبیاری جویچهای دارد نسبت به زمان تغییر میکند. این مسئله بر راندمان آبیاری جویچهی تأثیر زیادی خواهد گذاشت. هدف از انجام این تحقیق، بررسی تغییرات زمانی پارامترهای معادله نفوذ کوستیاکوف - لوییس در آبیاری جویچه ای گیاه نیشکر میباشد. لذا مقادیر دبی ورودی، دبی خروجی و زمان پیشروی طی 4 نوبت آبیاری در یکفصل زراعی در 6 تکرار اندازهگیری شد. پارامترهای نفوذ با استفاده از دادههای زمان پیشروی و هیدروگراف دبی ورودی و خروجی در تکرارهای مختلف به روش معادلة بیلان حجم برآورد شد. نتایج نشان داد که تغییرات زمانی معنیداری بین مقادیر متوسط و مقادیر ضرایب معادله نفوذ کوستیاکف-لوئیس در هر نوبت آبیاری در طول فصل زراعی وجود دارد و بیشترین تغییر مربوط به آبیاری اول بود، دامنهی تغییرات پارامتر a در محدودهی 0/59-0/009 و حداکثر این مقدار مربوط آبیاری اول (آبان ماه) و حداقل این مقدار برای آبیاری سوم (اردیبهشتماه) بود، دامنة تغییرات در پارامتر k در محدودهی 0/90-0/25 مشاهده شد که بیشترین آن در آبیاری دوم (اسفندماه) و کمترین آن در آبیاری سوم (اردیبهشتماه)مشاهده شد. مقادیر متوسط پارامتر سرعت نفوذ نهایی برابر<sup>5-</sup> 10×m^3/m/min 7/333 با ضریب تغییرات 16 درصد بود. نتایج نشان داد که روند تغییرات زمانی پارامترهای نفوذ ثابت نبوده و نیاز به تحقیقات بیشتر در این زمینه میباشد.https://jdcr.birjand.ac.ir/article_2466_7b41bfa5085806dfa24b8c9de0ce567f.pdfدانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیممجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم3092-60761120230531The Using of SPI and SPEI Indices in Evaluating the Effect of Drought on Quality of Surface Water Resources
(Case Study: Kashafroud River)استفاده از شاخصهای SPI و SPEI در ارزیابی تأثیر خشکسالی بر کیفیت منابع آب سطحی (مطالعه موردی: رودخانه کشفرود)8396246710.22077/jdcr.2023.6023.1008FAمهتابحلمیدانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانعلیشهیدیدانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و
عضو گروه پژوهشی خشکسالی و تغییراقلیم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.0000-0003-0716-2144Journal Article20230118Drought is a phenomenon that in addition to the lack of water resources, causes decrease in the quality of surface water. The purpose of this research is to investigate the effect of drought on the water quality of Kashfroud river. In order to, precipitation, temperature and quality data of six meteorological and hydrometry stations were used during the 30-year statistical period (1989-2019). Calculated SPI and SPEI index, drought and wet were selected among all stations. The changes of water quality parameters were investigated in the statistical period and the drought and wet period. The results showed that the average quality parameters of water have changed significantly during drought. In all stations, the concentration of TDS, EC, Ca, Mg, Na, SO4-, HCo3-, and Cl- have increased in the drought period compared to the long-term average. Its maximum for Cl-parameter is 7.66 mg/l at Olang Asadi station. On the other hand, during the period when drought indicators increased and drought occurred, the value of this parameter decreased by 32.73%.Due to the increase in temperature in drought period and the increase in EC value, the highest percentage of changes is in Olang Asadi station with 70.73% and the lowest in Golmakan station is 1.75%. Based on the results, the average concentration of cations and anions in Olang Asadi station shows an increase of about 5 times compared to Golmkan station.Finally, it can conclude that the decrease in rainfall, increase in temperature and drought, the water quality has decreased, especially in the downstream stations.خشکسالی پدیدهای است که علاوه بر کمبود منابع آب، موجب کاهش کیفیت آبهای سطحی میشود. هدف انجام این پژوهش بررسی تأثیر خشکسالی بر کیفیت آب رودخانه کشفرود میباشد. به منظور انجام مطالعه، آمار بارش، دما و دادههای کیفی شش ایستگاه هواشناسی و هیدرومتری طی دوره آماری 30 ساله (1398-1368) استفاده شد. با استفاده از نتایج شاخص SPI و SPEI محاسبه شده، سال 1371 و 1392 بهعنوان ترسالی و خشکسالی مشترک بین تمام ایستگاهها انتخاب گردید. تغییرات پارامترهای کیفی آب در کل دوره آماری و خشکسالی و ترسالی بررسی شد. نتایج نشان داد میانگین پارامترهای کیفی آب در خشکسالی تغییرات قابل ملاحظهای داشتهاند. در تمامی ایستگاهها غلظت پارامترهای TDS، EC، کاتیونهای Ca، Mg و Na و آنیونهای SO4-، HCo3- و Cl- در خشکسالی نسبت به میانگین درازمدت افزایش یافته است. حداکثر آن برای پارامتر کلر و در ایستگاه اولنگ اسدی به مقدار 7/66 میلیگرم بر لیتر میباشد. در مقابل، زمانی که شاخصهای خشکسالی افزایش داشته و ترسالی رخ داده است، مقدار کلر 32/73 درصد کاهش داشته است. با توجه به افزایش دما در خشکسالی و افزایش مقدار EC، بیشترین درصد تغییرات در ایستگاه اولنگ اسدی با 70/73 درصد و کمترین آن در ایستگاه گلمکان 1/75 درصد میباشد. بر اساس نتایج، میانگین غلظت کاتیونها و آنیونها در ایستگاه اولنگ اسدی نسبت به ایستگاه گلمکان حدود 5 برابر افزایش نشان میدهد. در نهایت میتوان نتیجه گرفت با کاهش میزان بارندگی، افزایش دما و شروع خشکسالی، کیفیت آب بخصوص در ایستگاههای پاییندست کاهش یافته است.https://jdcr.birjand.ac.ir/article_2467_250413d2982f1f83aa62a3a323cd2a87.pdfدانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیممجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم3092-60761120230531The Effect of the Salinity Stress on the Yield, Morphological Characteristics, Essential oil and RWC of Satureja Hortensis (Case Study: Khoramabad, Iran)بررسی اثر تنش شوری بر میزان عملکرد، خصوصیات مورفولوژیکی، اسانس، شاخص محتوای نسبی آب گونه گیاهی مرزه (مطالعه موردی: خرم آباد، ایران)97108246810.22077/jdcr.2023.6152.1017FAمهریسعیدی نیااستادیارگروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان. خرم آباد، لرستان، ایران.
.0000-0002-5286-1377فرهادبیرانونددانشجوی دکتری علوم باغبانی، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.حسنمومیونداستادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.سید حسینموسویدانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آبیاری و زهکشی، دانشکده مهندسی آب، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران.Journal Article20230219Considering the state of water resources in Iran, using unconventional water for irrigation is inevitable. Investigating the regional plants response to salinity is essential. an experiment was conducted on the research farm of the Agriculture Faculty, Lorestan University. Mini lysimeters (pots) with a diameter of 25 and a height of 30 cm were used. In this research, irrigation schedule was based on weighing method. The research was carried out using five quality treatments of irrigation water including S0: Water of the region (control treatment), S1: EC= 2 dS/m, S2: EC=4 dS/m, S3: EC=6 dS/m and S4: EC=8 dS/m. NaCl was used to make saline water. The growth period of Satureja hortensis was 100 days. The amount of accumulated potential and reference evapotranspiration were obtained 758.68 and 884.26 mm. The results showed that the effect of salinity stress on morphological characteristics such as plant height, stem diameter, as well as dry leaf weight and flowering branch, root and stem in Satureja hortensis was significant at the probability level of one percent. The morphological characteristics decreased as salinity stress increased. The yield of Satureja hortensis in S0, S1, S2, S3 and S4 treatments was 1732, 1598, 1412, 1328 and 1230 kg / ha, respectively. The essential oil content increased significantly as salinity stress increased. These values during different experimental treatments were obtained 1.08%, 1.2%, 1.5%, 1.58% and 1.8%, respectively.با توجه به وضعیت منابع آب کشور ایران، استفاده از آبهای نامتعارف به منظور آبیاری امری اجتناب ناپذیر است. بنابراین بررسی واکنش گیاهان مختلف نسبت به شوری به صورت منطقهای ضروری میباشد. برای این منظور، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان انجام گرفت. در این تحقیق از مینیلایسیمترها (گلدانها) با قطر 24 و ارتفاع 30 سانتیمتر استفاده گردید. آبیاری به روش وزنی انجام شد. تیمارهای آبیاری شامل سطوح مختلف شوری (صفر (S0)، 2(S1)، 4(S2)، 6(S3) و 8(S4) دسیزیمنس بر متر)، بود که برای تهیه این غلظتها از نمک NaCl استفاده شد. طول دوره رشد مرزه حدود 100 روز بود و میزان تبخیر و تعرق پتانسیل زیره سیا وتبخیر و تعرق مرجع 758/68 و 884/26 میلیمتر بر روز به دست آمد. نتایج این تحقیق نشان داد اثر تنش شوری بر روی خصوصیات مورفولوژیکی مانند ارتفاع گیاه، قطر ساقه و همچنین وزن خشک برگ و سرشاخه گلدار، ریشه و ساقه در سطح احتمال یک درصد معنیدار بود. با افزایش تنش شوری، صفات مورفولوژیکی کاهش یافتند. میزان عملکرد (ماده خشک برگ و گل و سرشاخه) در تیمارهای S0، S1، S2، S3 و S4 به ترتیب برابر1732، 1598، 1412، 1328 و 1230 کیلوگرم بر هکتار به دست آمد. درصد اسانس گیاه مرزه با افزایش تنش شوری، به صورت معنیداری افزایش یافت و در تیمار S4، میزان اسانس، 66/6 درصد افزایش یافت. محتوای نسبی آب برگ با افزایش سطح شوری کاهش یافت و در تیمارهای مختلف تنش به ترتیب برابر83/51، 73/29، 65/79، 64/55 و60/52 درصد بود.https://jdcr.birjand.ac.ir/article_2468_e82c4b19b8151ddc25d4d93baf7b908f.pdf