دانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیم مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم 3092-6076 مقالات آماده انتشار 2026 07 14 Revealing synoptic patterns of the tropical cyclone track in the northwest Indian Ocean basin آشکارسازی الگوهای همدیدی مسیر چرخنده حاره‌ای حوضه شمال غربی اقیانوس هند 4126 10.22077/jdcr.2026.11005.1217 FA غلامعباس احمدیان راد دبیر 0009-0006-0281-5723 محمد باعقیده گروه آموزشی : آب و هواشناسی و ژئومورفولوژی دانشکده : جغرافیا و علوم محیطی سبزوار ایران 0000-0002-4453-6267 علیرضا انتظاری گروه آموزشی : آب و هواشناسی و ژئومورفولوژی دانشکده : جغرافیا و علوم محیطی دانشگاه حکیم سبزواری سبزوار ایران 0000-0001-7093-0172 عبدالرضا کاشکی گروه آموزشی : اقلیم شناسی و ژئومورفولوژی دانشکده : جغرافیا و علوم محیطی دانشگاه حکیم سبزواری سبزوار ایران 0000-0002-8888-1097 Journal Article 2026 02 21 storms are a particularly important natural hazard of atmospheric origin. Tropical cyclones are responsible for half of the damage caused by these storms. This study identifies the synoptic patterns governing the tracks of tropical cyclones in the northwestern Indian Ocean basin using a descriptive–analytical approach. First, the basin’s tropical cyclone characteristics, including dates, cyclone intensities, and cyclone positions, were extracted from the Indian Meteorological Department (IMD) website for the latitude–longitude bounds 0–27°N and 53–75°E. Next, 700 hPa geopotential height data with a horizontal resolution of 0.25° from ECMWF ERA5 were obtained for a 41-year period (1982–2022). A total of 169 cyclone-days were selected. A factor analysis with an S-mode configuration was applied. Each cyclone day was represented as an 89×109 matrix, i.e., 9,701 spatial grid cells. This number of cells applies to 169 days. All data-processing steps up to pattern identification were performed in MATLAB. Ten 700 hPa geopotential-height patterns were obtained. These patterns reflect the dominant synoptic configurations shaping the tracks of tropical cyclones in the study region. Finally, maps of these ten patterns were produced using the R programming language. The results indicate that the primary control on cyclone tracks in the study area is an Mid-level high over the Arabian Peninsula. Other influential factors include incursions of mid-latitude lows and Cut-offs into the region thermal lows over Pakistan and northern/northwestern India, the Mid-level high over the over western India, the northward shift of the monsoon trough, and the cyclone’s beta effect. توفان‌ها به عنوان یکی از مخاطرات طبیعی با منشاء جوی، اهمیت ویژه ای دارند. چرخندهای حاره‌ای مسئول نیمی از خسارات ناشی از این توفان‌ها هستند. هدف این پژوهش شناسایی الگوهای همدیدی مسیر چرخند‌های حاره‌ای حوضه شمال غربی اقیانوس هند با روش توصیفی _تحلیلی است. ابتدا مشخصات چرخند‌های حاره‌ای حوضه شامل: تاریخ، طبقه ، موقعیت چرخند‌ها، از تارنمای دپارتمان هواشناسی هند برای محدود 0 تا 27 درجه عرض و 53 تا 75 درجه طول جغرافیایی استخراج گردید. در مرحله بعدی، داده‌‌های رقومی ژئوپتانسیل سطح 700 ه پ ER5 با تفکیک مکانی 25/0 درجه از تارنمای مرکز داده‌های اروپا برای یک دوره زمانی 41 ساله از سال 1982 تا 2022 اخذ شد. 169 روز توفانی انتخاب گردید. روش تحلیل عاملی با آرایشS مورد استفاده قرار گرفت. هر روز توفانی به ماتریسی 89×109 با مجموع 9701 سلول مکانی تبدیل شد. این مقدار سلول برای 169 روز بدست آمد. تمامی مراحل کار با داده‌ها تا شناسایی الگوها با متلب انجام شد. 10 الگوی ژئوپتانسیل سطح 700 ه پ بدست آمد.این الگوها، در واقع بیان کننده، الگوهای غالب مسیر چرخندهای حاره‌ای هستند. در انتها نقشه‌های این 10 الگو با استفاده از زبان برنامه نویسی R ترسیم شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد، اصلی‌تربن عامل در تعیین مسیر چرخند‌‌های منطقه مورد مطالعه، پرارتفاع شبه جزیره عربستان است. عوامل موثر بعدی عبارتند از: کم‌ارتفاع‌ها و سرد چاله‌ها و فرودهای عرض‌های میانه وارده به منطقه و کم‌فشار‌ پاکستان و شمال غرب هند و پر‌ارتفاع غرب هند و حرکت تراف مانسون به عرض‌های بالای و همچنین اثر بتای خود چرخند، است.