دانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیم مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم 3092-6076 مقالات آماده انتشار 2026 06 30 Regional Calibration of the Hargreaves-Samani Method and Potential Evapotranspiration projection in Iran under Climate Change Scenarios واسنجی منطقه‌ای روش هارگریوز-سامانی و پیش‌نگری تبخیر-تعرق پتانسیل در ایران تحت سناریوهای تغییر اقلیم 4071 10.22077/jdcr.2026.10664.1197 FA محمد محمدلو دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری- آب 0000-0001-5146-5391 عبدالرضا بهره مند گروه آموزش آبخیزداری و مدیریت و کنترل بیایان دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان شروان قراری گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه کلگری، کلگری، آلبرتا، کانادا امیر سعدالدین گروه آموزش آبخیزداری و مدیریت و کنترل بیایان دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایمان بابائیان مرکز تحقیقات اقلیم، پژوهشکده هواشناسی و علوم جوی، مشهد، ایران Journal Article 2025 12 16 Potential evapotranspiration (ET₀) is a fundamental component of the water cycle and is highly sensitive to climate change. In this study, the Hargreaves-Samani (HS) method was calibrated regionally for Iran for the first time, using observational data from 152 synoptic stations during the baseline period 1995–2014 against the FAO56 Penman-Monteith reference method. Four calibration approaches (daily and monthly scales, including linear and second-order fits) were evaluated on the aggregated data of six climatic-altitudinal zones. The monthly linear method showed the highest performance, with a mean R² of 0.89 and a mean RMSE of 0.77 mm day⁻¹, and was selected as the most suitable option. Consequently, correction coefficients were derived for the six zones and applied to estimate future ET₀ (2030–2090) using outputs from three CMIP6 models (ACCESS-CM2, IPSL-CM6A-LR, and CNRM-CM6-1) under three emission scenarios (SSP1-2.6, SSP2-4.5, SSP5-8.5). Results indicate an increasing trend of ET₀ across all regions of Iran, with average increases during the far future period (2071–2090) ranging from 58% to 129% relative to the baseline. The highest sensitivity is observed in high-latitude low-altitude zones and dry central areas, while mountainous regions show the smallest increases. The largest absolute increases occur in summer months (up to 15.5 mm month⁻¹), whereas the largest relative increases occur in winter (up to 182%). These findings provide a serious warning for future water stress in the agricultural sector and underscore the urgent need to revise cropping patterns—particularly in central arid regions during summer—and to adopt climate-adaptive water management strategies. تبخیر-تعرق پتانسیل (ET₀) از مؤلفه‌های اساسی چرخه آب است که به شدت تحت تأثیر تغییر اقلیم قرار می‌گیرد. در این پژوهش، روش هارگریوس-سامانی (HS) برای اولین بار در ایران با داده‌های ۱۵۲ ایستگاه سینوپتیک (۱۹۹۵-۲۰۱۴) و با روش مرجع پنمن-مونتیث فائو (FAO56) به صورت منطقه‌ای کالیبره شد. چهار رویکرد کالیبراسیون (روزانه و ماهانه، خطی و درجه دوم) روی داده‌های شش ناحیه اقلیمی-ارتفاعی ارزیابی گردید. روش خطی ماهانه با میانگین ضریب تبیین ۰.۸۹ و میانگین RMSE معادل ۰.۷۷ میلی‌متر بر روز به عنوان بهترین گزینه انتخاب شد. ضرایب اصلاحی برای شش ناحیه محاسبه و در برآورد ET₀ آینده (۲۰۳۰-۲۰۹۰) با سه مدل CMIP6 (ACCESS-CM2، IPSL-CM6A-LR، CNRM-CM6-1) و سه سناریوی SSP1-2.6، SSP2-4.5، SSP5-8.5 به کار رفت. نتایج نشان می‌دهد ET₀ در تمام ایران افزایش می‌یابد. میانگین افزایش در آینده دور (۲۰۷۱-۲۰۹۰) بین ۵۸ تا ۱۲۹ درصد است. مناطق عرض بالا-ارتفاع کم و نواحی مرکزی خشک بیشترین حساسیت را دارند. بیشترین افزایش مطلق در تابستان (تا ۱۵.۵ میلی‌متر در ماه) و بیشترین افزایش نسبی در زمستان (تا ۱۸۲ درصد) مشاهده شد. این نتایج هشدار جدی برای افزایش تنش آب در کشاورزی است و لزوم بازنگری الگوهای کشت به ویژه در مناطق خشک مرکزی در تابستان و اتخاذ راهبردهای مدیریت آب سازگار با اقلیم را نشان می‌دهد.