دانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیم مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم 3092-6076 مقالات آماده انتشار 2026 06 14 Effects of beneficial microorganisms on olive trees irrigated with unconventional salinized water تاثیر میکروارگانیزمهای مفید بر درختان زیتون آبیاری شده با پساب شور 4025 10.22077/jdcr.2026.11155.1221 FA فرحناز گرگیج 0 0009-0007-9867-7667 Journal Article 2026 04 19 This study evaluated the effectiveness of beneficial microorganisms in mitigating salinity, ionic toxicity, and heavy metal stress after irrigation with reclaimed water, in a ten-years-old olive trees during the 2022 and 2023 seasons. Trees were inoculated with Bacillus subtilis, Bacillus cereus, or the arbuscular mycorrhizal fungus Glomus mosseae, and compared with control. The inoculation treatments significantly increased soil Ca (calcium) and K (potassium) availability, and decreased Na (sodium), Cl (chloride), and Cd (cadmium) availability. The treated trees exhibited lower leaf Na, Cl, and Cd, with enhanced relative water content and fruit oil level, higher carbohydrate and proline levels, and increased peroxidase activity. The photosynthetic rate, stomatal conductance, transpiration, and intercellular CO₂ concentration, shoot fresh and dry biomass and growth significantly boosted by microorganisms. B. subtilis showed the best performance. Data demonstrated that beneficial microorganisms may serve as an effective and sustainable strategy to enhance olive resilience and productivity under saline soils and reclaimed water irrigation. این پژوهش اثربخشی میکروارگانیسم‌های مفید را در کاهش اثرات شوری، سمیت یونی و تنش ناشی از فلزات سنگین پس از آبیاری با آب بازیافتی، در درختان زیتون ده‌ساله طی فصل‌های زراعی 2022 و 2023 ارزیابی کرد. درختان با باکتری‌های Bacillus subtilis، Bacillus cereus و یا قارچ میکوریزای آربوسکولار Glomus mosseae تلقیح شدند و با تیمار شاهد مقایسه گردیدند.<br /> نتایج نشان داد که تیمارهای تلقیح به‌طور معنی‌داری موجب افزایش قابلیت دسترسی کلسیم (Ca) و پتاسیم (K) در خاک و کاهش قابلیت دسترسی سدیم (Na)، کلرید (Cl) و کادمیوم (Cd) شدند. درختان تیمارشده نیز دارای مقادیر کمتری از سدیم، کلرید و کادمیوم در برگ‌ها بودند و در عین حال محتوای نسبی آب برگ، میزان روغن میوه، غلظت کربوهیدرات‌ها و پرولین، و همچنین فعالیت آنزیم پراکسیداز در آن‌ها افزایش یافت.<br /> علاوه بر این، نرخ فتوسنتز، هدایت روزنه‌ای، تعرق، غلظت دی‌اکسید کربن بین‌سلولی، زیست‌توده تر و خشک شاخه‌ها و رشد گیاه به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر میکروارگانیسم‌ها بهبود پیدا کرد. در میان تیمارهای مورد بررسی، Bacillus subtilis بهترین عملکرد را نشان داد.<br /> به طور کلی، نتایج این مطالعه نشان داد که استفاده از میکروارگانیسم‌های مفید می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مؤثر، پایدار و سازگار با محیط زیست برای افزایش مقاومت و بهبود عملکرد درختان زیتون در شرایط خاک‌های شور و آبیاری با آب بازیافتی مورد استفاده قرار گیرد.