دانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیم مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم 3092-6076 مقالات آماده انتشار 2026 04 22 Economic Evaluation of Rainfed Cultivation of Safflower (Carthamus tinctorius L.) under Different Climate Change Scenarios بررسی اقتصادی کشت دیم گیاه‌دارویی گلرنگ (Carthamus Tinctorius L.) تحت سناریوهای مختلف تغییر اقلیم 3948 10.22077/jdcr.2026.10935.1214 FA وحید کلانتر گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران. سید حبیب اله موسوی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران Journal Article 2026 02 05 Climate change, as one of the major challenges of the present century, has substantially affected the sustainability of agricultural production—particularly in semi-arid regions—through declining precipitation, rising temperatures, and the increasing frequency of extreme events. In this context, safflower, as a low-water-demand medicinal crop with high tolerance to climatic stresses, exhibits considerable potential for adaptation to future climatic conditions.This study aimed to assess the impacts of climate change on crop yields and to examine the economic adaptation potential of safflower as a drought-tolerant crop in the Hamedan–Bahar Plain. To this end, future changes in precipitation, temperature, and ET0 were projected under three climate scenarios SSPs, and their effects on crop performance and regional cropping patterns were simulated using a PMP model. Baseline data for the 2022–2023 cropping year were collected through farm-level questionnaires and supplementary information obtained from relevant institutions. Climate projections indicated that Hamedan–Bahar Plain will experience decreasing precipitation and increasing min&max-temperatures across all scenarios, leading to yield reductions for most conventional crops. In contrast, safflower responded favorably under all scenarios, with yield increases ranging from 4-7%. Economic analysis further revealed that this yield improvement could support an expansion of approximately 189h in safflower cultivation and generate more than 9.02billion-tomans in additional net agricultural profit. Accordingly, expanding safflower cultivation under climate stress conditions represents a climate-smart and economically viable strategy that can enhance water productivity, increase farmers’ income, and strengthen the resilience and sustainability of agricultural-systems in the study area, as well as in other regions with similar agro-climatic characteristics. تغییر اقلیم به‌عنوان یکی از چالش‌های اساسی قرن حاضر، با ایجاد تغییراتی مانند کاهش بارندگی، افزایش دما و تشدید رخدادهای حدی، اثر قابل‌توجهی بر پایداری تولیدات کشاورزی، به‌ویژه در مناطق نیمه‌خشک بر جای گذاشته است. در این میان، گلرنگ به‌عنوان یک‌گونه روغنی-دارویی کم‌آب‌بر و متحمل به تنش‌های اقلیمی، ظرفیت بالایی برای سازگاری با شرایط اقلیمی آینده دارد. این پژوهش باهدف ارزیابی اثرهای تغییر اقلیم بر عملکرد محصولات زراعی و بررسی پتانسیل سازگاری اقتصادی گیاه دارویی گلرنگ به‌عنوان یک گیاه متحمل به‌خشکی در دشت همدان-بهار انجام شد. برای این منظور، ابتدا تغییرات آینده بارش، دما و تبخیرتعرق مرجع تحت سه سناریوی اقلیمیی پیش‌نگری شد و سپس اثرهای این تغییرات بر عملکرد محصولات و الگوی کشت منطقه با بهره‌گیری از مدل برنامه‌ریزی ریاضی اثباتی شبیه‌سازی گردید. داده‌های پایه از سال زراعی 03-1402 از طریق تکمیل پرسش‌نامه جمع‌آوری شد. نتایج پیش‌نگری اقلیمی نشان داد که دشت همدان-بهار در دوره‌های آتی به‌طور متوسط با کاهش بارش و افزایش دمای حداقل و حداکثر تحت سه سناریوی اقلیمی مواجه خواهد بود؛ شرایطی که موجب کاهش عملکرد اغلب محصولات زراعی منطقه می‌شود. بااین‌حال، گیاه گلرنگ در تمامی سناریوها واکنش مطلوبی به تغییر اقلیم نشان داد و عملکرد آن بین ۴ تا ۷ درصد افزایش یافت. تحلیل اقتصادی نیز بیانگر آن است که این افزایش عملکرد می‌تواند زمینه گسترش حدود 189 هکتار سطح زیرکشت گلرنگ و افزایش بیش از 02/9 میلیارد تومان سود خالص بخش کشاورزی را فراهم خواهد ساخت. براین‌اساس، توسعه کشت گلرنگ در شرایط تنش، یک راهبرد سازگار با اقلیم و اقتصادی محسوب می‌شود. https://jdcr.birjand.ac.ir/article_3948_f0b4e22facb4ac6e1a50781b86d1ee2b.pdf