دانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیم مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم 3092-6076 3 3 2025 11 22 A Review of Different Approaches to Bottom-Up Monitoring of Methane مروری بر رویکرد‏های مختلف پایش از پایین به بالای گاز گلخانه‌‏ای متان 141 172 3431 10.22077/jdcr.2025.8956.1119 FA علی رحیمی دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. منوچهر فرج زاده اصل استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0002-4916-9304 یوسف قویدل رحیمی استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0003-1929-155X Journal Article 2025 02 15 Among the greenhouse gases in the earth's atmosphere, methane is the most important cause of global warming caused by human activities, after carbon dioxide. Almost three-quarters of methane greenhouse gas emissions are of human origin, and for this reason, it is very important to continue measuring and recording its emission values with two approaches of bottom-up and top-down monitoring. In the research conducted in the field of methane greenhouse gas monitoring, the bottom-up monitoring approach is of great importance as a vital and necessary tool to identify and accurately measure the emission of this gas. In cases where researchers need accurate and local data, using a bottom-up monitoring approach can lead to actions to reduce methane emissions and help improve environmental management. The bottom-up monitoring approach of methane greenhouse gas is categorized based on methods such as direct or indirect measurements at the emission source location, types of detection sensors, laboratory studies, and sampling methods. Each of these methods has its own strengths and weaknesses, and usually, in order to choose one or more methods, it is necessary to consider conditions such as the geographical environment, the purpose of the research, and the degree of accuracy required. Bottom-up monitoring approach methods together with top-down monitoring approach methods provide an effective combination for comprehensive and complete monitoring of methane greenhouse gas and can play a key role in formulating environmental policies and emission reduction measures. در میان گازهای گلخانه‌ای موجود در جو کره زمین، متان بعد از کربن دی اکسید، مهمترین عامل افزایش گرمایش جهانی ناشی از فعالیت های انسانی است. تقریباً سه چهارم انتشار گاز گلخانه‌ای متان منشاء انسانی دارد و به همین دلیل، تداوم اندازه‌گیری‌ و ثبت مقادیر انتشار آن با دو رویکرد پایش پایین به بالا و بالا به پایین از اهمیت بالایی برخوردار است. در پژوهش‌های انجام گرفته در زمینه پایش گاز گلخانه‌ای متان، رویکرد پایش پایین به بالا به‌عنوان ابزاری حیاتی و ضروری جهت شناسایی و اندازه‌گیری دقیق میزان انتشار این گاز از اهمیت بالایی برخوردارند. در مواردی که محققان نیاز به داده‌های دقیق و محلی دارند، به کار بردن رویکرد پایش پایین به بالا می‌تواند به انجام اقداماتی در جهت کاهش انتشار گاز گلخانه‌ای متان بینجامد و به بهبود مدیریت محیط زیست کمک کنند. رویکرد پایش پایین به بالا گاز گلخانه‌ای متان، بر اساس روش هایی همچون اندازه‌گیری‌های مستقیم یا غیرمستقیم در محل منبع انتشار، انوع حسگرهای تشخیص، مطالعات آزمایشگاهی و شیوه نمونه‌برداری دسته بندی می شوند. هرکدام از این روش‌ها نقاط قوت و ضعف خود را دارند و معمولاً جهت انتخاب یک یا چند روش، لازم است شرایطی همچون محیط جغرافیایی، هدف پژوهش، درجه دقّت مورد نیاز مورد توجه قرار گیرد. روش‌های رویکرد پایش پایین به بالا به همراه روش‌های رویکرد پایش بالا به پایین، ترکیبی مؤثر برای پایش جامع و کامل گاز گلخانه‌ای متان فراهم می‌کنند و می‌توانند در تدوین سیاست‌های زیست‌محیطی و اقدامات کاهش انتشار نقش کلیدی ایفا کنند. https://jdcr.birjand.ac.ir/article_3431_84c2d4860a0fc27bcf854c444fb8b400.pdf