دانشگاه بیرجند-گروه پژوهشی خشکسالی وتغییراقلیم مجله پژوهش های خشکسالی و تغییراقلیم 3092-6076 1 3 2023 11 22 Distribution of Soil Salt and Pollution of Nitrate and Boron of Different Depths Affecting Wheat and Rice Yields in the Khuzestan province اثرات توزیع نمک، و آلودگی نیترات و بور در عمقهای مختلف خاک برمیزان محصول گندم و برنج در منطقه خوزستان 105 124 2666 10.22077/jdcr.2023.6523.1030 FA علی غلامی گروه کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شاهین شهر، شاهین شهر، ایران 0000-0002-0392-2786 مسلم طهماسبی شامنصوری گروه خاکشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران تیمور بابایی نژاد گروه خاکشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران خوشناز پاینده گروه خاکشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران محی الدین گوشه مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران. Journal Article 2023 06 25 Soil macro- and micro-nutrients can importantly affect wheat and rice tolerance in salt stressed conditions. The objective was to investigate salt distribution and pollution of nitrate and boron, resulted by chemical fertilization, in the non-alkaline and arid area of Khuzestan province, affecting wheat (Chamran genotype) and rice (Anbarbou genotype) yield. The research was conducted in the regions of Arab Asad (region 1) and Veis (region 2) and soil samples were collected from five different stations, in four different seasons and from the depths of 0-30, 30-60, 60-9-, and 90-120, and their salinity, and concentrations of nitrate and boron were determined. According to the results, for region 1, soil salinity at different depths was in the range of 1.96-5.16 dS/m, and for region 2 it was in the range of 1.90-4.92 dS/m. The highest nitrate concentrations for different depths were equal to 13.5, 18, 8.5, and 9 ppm (region 1) and 12.5, 16, 10, and 7 ppm (region 2). The corresponding values for boron were equal to 37, 49, 27 and 23.5 (region 1), and 37.5, 48, 28, and 24 (region 2). Increased levels of salinity decreased the yield of the two crops as wheat yield decreased by 17.8% (region 1) and 15.9% (region 2), and rice yield by 12.9% (region 1), and 14.4% (region 2). Investigating the distribution of salt, nitrate and boron in wheat and rice fields can be beneficial for the farmers to favorably use the present resources for optimum yield production. از مهمترین عوامل مؤثر بر مقاومت گندم و برنج در شرایط تنش شوری، عناصر غذایی زیاد و ریز مغذی خاک هستند. این پژوهش با هدف بررسی توزیع نمک، و آلودگی نیترات و بورحاصل از کودهای شیمیایی موجود در یک منطقه غیربازی استان خوزستان و اثر برمیزان محصول گندم (رقم چمران) و برنج (رقم عنبربو) انجام گردید. آزمایش در مناطق عرب اسد (منطقه 1) و ویس (منطقه 2) انجام و نمونه های خاک در پنج ایستگاه مختلف، درچهار فصل و از اعماق 30-0، 60-30، 90-60 و 120-90 برای تعیین میزان شوری، نیترات و بورتهیه‌گردیدند. میزان شوریءانواحیءاو اعماق مختلف خاک درءامنطقه 1 در بازه dS/m 16/5 – 96/1 و برایءامنطقه 2 در بازه dS/m 92/4-90/1 بود. حداکثرءاغلظت نیترات درچهار عمق مختلف (صفرءاتا 120 سانتیءامتر) به ترتیب ppm 5/13 ، ۱۸، 5/8 و ۹ در منطقه 1 و ppm 5/12 ، ۱6، ۱۰ و 7 در منطقه 2 به ثبت رسید. این نتایج برای بور ابه ترتیب برابر با ppm 37، 49، 27 و 5/23 در منطقه 1و برابر با ppm 5/37، 48، 28 و 24 در منطقه 2 بودند. با افزایش میزان شوری خاک روند کاهشی عملکرد هرءادو گیاه کاملا مشخص بود، بصورتیکه عملکرد گندم تا حد 8/17% درءامنطقه 1 و 9/15% درءامنظقه 2، و عملکرد برنج تا حد 9/12% درءامنطقه 1 و 4/14% درءامنظقه 2 کاهش داشت. بررسی نحوه توزیع نمک، نیترات و بور در مناطق تحت کاشت گندم و برنج کمک شایانی به کشاورزان برای استفاده مناسب از منابع موجود برای تولید محصول می باشد. https://jdcr.birjand.ac.ir/article_2666_1102a326d5f7c9e04fc3c89d0ede88c9.pdf